zondag 5 januari 2014

10 thema's in 2014 voor banken (3)

2014 is een belangrijk jaar voor banken. Wat ze in 2014 doen en vooral welke strategie ze volgen, bepaalt in grote mate welke functie zij dan hebben. In mijn vorige twee blogs van 22/12 en 29/12 ben ik ingegaan op de eerste 6 van 10 thema's die in 2014 grote impact hebben op banken en op hun rol in de financiële markten in het volgende decennium. Banken zullen hier op moeten anticiperen en in moeten spelen. 

In mijn eerste twee blogs heb ik de volgende 3 thema's besproken.
1. Klantbelang voorop
2. Orde op zaken
3. Innovatie
4. Social media neemt een vlucht: content, content, content
5. Storytelling
6. Veiligheid en vertrouwen

In dit blog de laatste 4 thema's

7. Betalingsverkeer: erop of eronder
8. No boundries! SEPA is here
9. Desintermediatie
10. Mobiel bankieren

De volgorde is weer volstrekt 'random'; er mag zeker niet de onderlinge prioriteit worden ontleend.

7. Betalingsverkeer: erop of eronder
Betalen kan niet meer worden gezien als een afzonderlijke, financiële transactie. Meer en meer is duidelijk dat het het financiële deel is van een 'bovenliggende' transactie. Onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarnaast speelt ook dat zo'n transactie zelf weer onderdeel is van een keten van transacties. De retailsector is het duidelijkste voorbeeld waar deze verschuiving heeft plaats gevonden. Kortom: waar banken zich in het verleden richtten op de afwikkeling van betalingen tussen twee of meer partijen, zullen zij zich meer moeten richten op een integrale benadering van deze transacties. Niet meer de verwerking van de geldstroom moet voorop staan, maar het ondersteunen van de 'bovenliggende' transactie. Eenvoud en gemak om de klant van de klant zo snel mogelijk het proces van oriëntatie tot check-out te laten doorlopen. Dat is: wanneer banken deze rol voor hun klanten willen vervullen. Er zijn genoeg kapers op de kust die deze rol van banken graag willen overnemen, àls zij dat al niet deels hebben gedaan. Alternatief voor de banken is dat zij zich terug trekken op hun core-activiteit, namelijk verwerking van betalingen. De vraag is of dat wel een goed alternatief is. Hier speelt het aspect desintermediatie weer een rol. Zie ook het 9e thema.

In 2014 zal naar mijn verwachting een eerste shake-out plaats vinden onder de vele betaalmogelijkheden die de afgelopen jaren zijn gelanceerd. Investeringen moeten tenslotte ooit eens worden terugverdiend en tot op heden is dat niet of nauwelijks gelukt. In september stond en een goed artikel op MobilePaymentsToday ("How more clarity can help consumers grasp mobile payments" over de verschillende vormen van - niet vreemd - mobiele betaalvormen. Probleem dat hierbij werd gesignaleerd was dat adoptie door consumenten om drie belangrijke redenen achter bleef bij de grote verwachtingen.

  1. de markt van mobiele betaaloplossingen is gefragmenteerd; iedereen vindt namelijk zijn eigen wiel uit.
  2. er is veel onduidelijkheid over wat de verschillende oplossingen betekenen; welk probleem van de consument lost het eigenlijk op?
  3. er is veel onduidelijkheid welke technologie wordt gebruikt (wallet, mobiele 'terminal', online). 

Wanneer we er gemakshalve en uit strategisch oogpunt vanuit gaan dat banken een grotere rol voor zichzelf zien weggelegd, zullen banken zich anders moeten opstellen dan als 'fast follower'. De rol van innovator is de meer aangewezen weg. Maar wel in nauwe samenwerking met andere partijen die hun eigen expertise inbrengen, bijvoorbeeld de merchants zelf, telco's en data-collectors. Het volstaat tegenwoordig namelijk niet meer om bestaande betaalmethodes 'mobiel' te maken of om te zetten naar een nieuwe digitale betaalvorm. De partners van buiten de financiële sector zullen de noodzakelijke 'disruption' te weeg moeten brengen.

Innoverende banken zullen met een betaaloplossing moeten komen waarbij consumenten niet meer hoeven na te denken hoe ze kunnen betalen. Tegelijk moet deze oplossing beschikbaar komen voor én geaccepteerd worden door een grote groep consumenten (Eager Sellers and Stoney Buyers is nog steeds één van mijn favoriete HBR-artikelen). Een oplossing als PayPal Beacon is als oplossing een goed voorbeeld hoe transacties snel, gemakkelijk en eenvoudig kunnen worden uitgevoerd.



8. No boundries! SEPA is here
Op 1 februari is het zover: SEPA is een feit. Voor degene die het nog niet weten. SEPA staat voor Single Euro Payments Area. Simpel gezegd: alle landen in Europa (beter gezegd: de Eurozone) werken met één systeem om hun betalingsverkeer te regelen en hebben dezelfde betaalmethoden. Betalingsverkeer binnen de Eurozone was nog nooit zo makkelijk.

Dat betekent ook dat bedrijven niet langer in elk land een rekening hoeven aan te houden om betalingen te kunnen uitvoeren binnen dat land. Eén rekening kan volstaan. Dat betekent ook dat bedrijven klant kunnen worden bij elke bank in de Eurozone. En daar ligt de uitdaging: welke bank zal als (één van de) eerste zijn markt uitbreiden naar het buitenland?

Tot op heden was dit geen issue of is er tenminste niet over gesproken. Waarschijnlijk omdat alle aandacht uitging naar de technische realisatie van SEPA en de grote inspanningen om klanten SEPA-proof te maken. Maar wanneer het 1 februari is geweest, is het internationaal jachtseizoen geopend.

9. Desintermediatie
Banken als traditionele intermediairs hebben hun langste tijd gehad, aldus Mike Nawas en Dennis Vink in maart 2013. Hoewel zij in het artikel ingaan op de gevolgen van de hogere kapitaalbuffers en strengere regels voor de kredietverlening door banken, wil ik het begrip desintermediatie breder trekken.
Desintermediatie staat voor mij voor de trend dat de centrale rol van banken voor financiële adviezen, diensten en/of producten verschuift naar andere partijen buiten de sector. Niet alleen dus voor financieren, maar ook voor beleggen, betalingsverkeer of als serviceverlener.

Dat heeft naast de sterkere regulering van de branche er direct te maken dat onder de invloed van internet markten transparanter en groter zijn geworden, maar vooral door de technologische evolutie waardoor oude sectorgrenzen snel vervagen. Er is dus zowel sprake van een push als van een pull dat bedrijven (en consumenten) hun heil buiten de traditionele bankensector zoeken. En daar ligt de grootste bedreiging.

Banken moeten werk maken van hun nieuwe rol als financiële intermediair en inherent hieraan hun nieuwe verdienmodel. Niet langer is het noodzakelijk of vanzelfsprekend dat zij producten ontwikkelen. Steeds meer zullen zij er zich op toe moeten leggen, dat zij hun klanten door leiden naar een nieuwe financiële partij in de markt. Voor financieringen zijn dat de onder de crowdfunding platformen, Informal Investors en Private Equity partijen. Voor betalingsverkeer PSP'ers als Adyen of grote, internationaal opererende organisaties als MasterCard of VISA.. 
Doen ze dat niet dan verliezen banken ook hun rol als intermediair 'nieuwe stijl'. Het ownership van de klant - als je daar al van mag spreken - ligt dan bij partijen die hun businessmodel hebben gebaseerd op die nieuwe intermediaire rol. Bedrijven als Mint, Kontoblick, Credit Sesame en (Bank) Simple.Wat resteert is een organisatie die uitblinkt in verwerken, maar geen relatie meer heeft met haar klanten. Marginalisering, dus.

10. Mobiel bankieren
ABN AMRO beschrijft het (Jessica Niewierra op Emerce efinancials) het nieuwe mobiele bankieren als Contextual Banking. Max Mouwen (ING) verwacht dat in 2015 95% van de bankzaken online wordt geregeld.

Alle voorspellingen over internet, mobiel en online die de afgelopen jaren zijn gedaan, bleken achteraf te conservatief. Inmiddels is wel duidelijk dat 'mobiel' de standaard is. Bedrijven zetten volop in op de mobiele digitale wereld met de oude PC op het tweede plan. Smartphones krijgen grotere schermen en 7-inch tablets komen liggen steeds vaker in de schappen. Als we kijken naar bankieren dan zien we een toenemende awareness bij eindgebruikers over mobiel bankieren. Vooralsnog blijft het hierbij zolang het begrip van de vele mogelijkheden (zie ook thema nr 7) onduidelijk is. Maar ook hier mag je verwachten dat de adoptie sneller gaat dan verwacht. Generatie Z die is opgegroeid met internet zal hierin voorop lopen en de weg banen voor standaardisatie van het nieuwe bankieren.

Nederlandse banken moeten veel investeren in mobiel bankieren. Analoog aan het 'publish or perish' voor wetenschappers, zou ik willen stellen: 'get mobile or perish'.


Dit was het laatste blog over 10 thema's die forse impact hebben op banken in Nederland en waar banken op in moeten spelen. 

1 opmerking: